Energiemarkt

Kenmerkend voor de Nederlands energiemarkt is dat consumenten vrij zijn om te kiezen voor een energieleverancier. Voor 1 juli 2004 waren consumenten gebonden aan een regio. Waren voorheen partijen als Eneco, Essent, Nuon en Delta actief, tegenwoordig zijn er talloze aanbieders voor energie. Die aanbieders maken gebruik van het netwerk van de regionale netbeheerder om jou te voorzien van elektriciteit en gas.

Elektriciteitsmarkt

Op de elektriciteitsmarkt zijn meer partijen actief dan alleen energieleveranciers. Zo zijn er producten, handelaren, regionale netbeheerders en een landelijk netbeheerder TenneT.

Producenten wekken elektriciteit op met conventionele productiemiddelen (kolen en gas) of met duurzame productiemiddelen zoals wind, zon, water of biomassa. De geproduceerde elektriciteit wordt ingebracht op het landelijke hoogspanningsnetwerk van TenneT en wordt verder het getransporteerd naar eindgebruikers. De eindgebruikers kunnen rechtstreeks zijn aangesloten op het hoogspanningsnetwerk (grootverbruikers) of via de regionale netwerken zijn aangesloten. Omdat vraag en aanbod in balans dienen te zijn, worden partijen die leveren aan eindgebruikers verantwoordelijk gehouden voor het in balans houden van het elektriciteitsnetwerk. Boetes ontstaan wanneer de er een verschil is tussen vraag en aanbod van elektriciteit voor de desbetreffende partij. Deze Programmaverantwoordelijke dient zijn portfolio van elektriciteitsaansluitingen in balans te houden door meer of minder elektriciteit te produceren, het kopen of verkopen van elektriciteit, en afnemers te vergoeden voor het meer of minder afnemen van elektriciteit. Het kopen en verkopen van elektriciteit gebeurt op de verschillende elektriciteitsmarkten: jaar, kwartaal en maandproducten via OTC en dag via APX. Verschillende partijen zijn actief op deze markten waaronder handelaren en de programmaverantwoordelijke (PV) partijen. Nadat de PV partij een voorspelling heeft gedaan van inkoop/verkoop en productie/afname wordt het uiteindelijke verschil tussen vraag en aanbod op kwartierbasis afrekent tegen de onbalansmarkt van TenneT.

Gasmarkt

Sinds de ontdekking van het Groningen gasveld bij Slochteren in 1959 is Nederland voorzien van een gasnetwerk. Het gas heeft ons welvaart gebracht en tegenwoordig is gas in het nieuws door de aardbevingen. Nederland is als gasproductieland een kleine speler met een productie van circa 27 miljard kubieke meter. (gemeten over de periode oktober 2015 tot en met september 2016) De top 3 spelers op de gasmarkt zijn: de VS, Rusland en China. (respectievelijk 782, 423 en 203 miljard kubieke meter) Gasmarkten zijn internationaal en zijn meer en meer onafhankelijk van de olieprijs. (Bron: Enerdata)

Het gas dat internationaal wordt geproduceerd vind via een uitgebreid netwerk aan pijpleidingen de weg naar Europa. Dit geldt met name voor gas uit Rusland dat via Oekraïne en pijpleidingen door de Oostzee (Nordstream) naar het Westen worden getransporteerd. Gas kan ook worden getransporteerd via schepen. Om gas te vervoeren via schepen, dient het gas vloeibaar te worden gemaakt. Men spreekt dat van LNG. (Liquefied Natural Gas) Het hoofdbestanddeel van aardgas, methaan wordt vloeibaar bij – 162 graden Celsius. (1 kuub vloeibaar aardgas, wordt bij atmosferische druk en temperatuur 600 kuub gasvormig aardgas)

Het gas dat Nederland bereikt wordt via het landelijk hogedruk netwerk van Gasunie Transport Servies (GTS) getransporteerd door Nederland naar de regionale netwerken of naburige netwerken in Duitsland, België en het Verenigd Koninkrijk. Het landelijke netwerk wordt door GTS in balans gehouden, vergelijkbaar met elektriciteit. Partijen actief op het landelijke netwerk worden shippers genoemd. Deze transporteurs van gas dienen vraag en aanbod op elkaar af te stemmen door gas aan te kopen of te verkopen op TTF. (Title Transfer Facility) Shippers hebben bovendien de mogelijkheid om gas op te slaan. Gasopslag biedt flexibiliteit om tegemoet te komen aan de verbruiken in de winter en zelfs op dagniveau varieert het verbruik, overdag meer dan ’s nachts. Nabij het Slochterenveld bij Groningen verzorgen gasopslagen de flexibiliteit om te voldoen aan de vraag. In Nederland vindt gasopslag plaats in lege gasvelden of zoutcavernes. Bijvoorbeeld de gasopslag Bergermeer bij Alkmaar, goed voor de opslag van 4,1 miljard kubieke meter gas wat gelijk staat aan de de gemiddelde behoefte van 2,5 miljoen huishoudens. Huishoudens ontvangen het gas van de regionale netbeheerder. Het gas wordt vanuit het netwerk van GTS via een gasontvangststation in het regionale gasnet gebracht.

Rol energieleveranciers

Energieleveranciers houden zich bezig met de levering van grijze of groene stroom en gaan over de administratieve afhandelingen richting klanten zoals energietarieven, verbruiksoverzichten, jaar- en eindafrekeningen en aanpassingen in voorschot of maandbedrag. Op de Nederlandse energiemarkt zijn talloze energieleveranciers actief die ‘vechten’ om de consument. Dit door aanbiedingen, ‘unieke’ producten en service. De rol van de leveranciers uit zich mede door de concurrentiestrijd om marketing. Duurzaamheid begint een belangrijk onderdeel te worden. Wat zijn nu de verschillen tussen groene en grijze stroom, bestaat er groen gas en welke energieleverancier is duurzaam, dat zijn vragen die leven bij de consument. De vraag of overstappen loont, die is eenvoudig te beantwoorden. Ja, overstappen loont! Start nu met vergelijken.